Dogal yolla paskalya yumurtalari boyama, desen verme

yimirtaSeramik kabi da ben yapmistim fi tarihinde , paskalya yumurtalari sergilemek için hos oldu.

Inadina renk ! Inadina hayat, inadina canli. Vandana Shiva’nin kitabinin birini basligi Inadina canli !Inanilmaz mucadeleler veriyor, dunyayi daha yasanabilir kilan, iyi insanlardan, nefis bir kadin mutlaka kitaplarindan birine goz atin. Kendi kendine yeter hayati deneyimlemeye çalisiyoruz 10 yildir, bu baglamda herseyi kendimiz uretmeye çalisiyoruz. Tek basina mumkun degil tabi en guzeli ve ideali bunu toplulukla beraber bir elbirigi ile eko koyde yapmak . Bakalim kismet ne zamana.

Gelelim yumurta boyamaya. Zehirsiz bir seyler yapma ve renklerin dunyasina yolculukta keyifli bir durak yumurta boyama. Cocuklar ve bu aralar dunya gidisatindan epeyce hirpalanmis içimizdeki cocuk bayagi mutlu oluyor. Gida boyalarini unutunuz, buzdolabini veya mutfagi  bir kolaçan edin. Renkli buldugunuz her sebze ve meyveyi deneyebilirsiniz. Bazi pigmentler guçlu boyar madde içerir renkler istediginiz gibi olur, bazilari içermez soluk renkler elde edersiniz. Boyalari sabitlemek ve parlatmak  için mordan gerekebilir, biz yine yenilebilir ve zehirsiz bir mordan yani sirke kullanacagiz. Kullanabileceklere ornekler, sogan kabugu (sari, kiremit rengi, kahve tonlari ), zerdeçal (sari)  ve kirmizi biber tozu, ispanak veya isirgan( yesil tonlari), kirmizi lahana yapraklari (mavi), çilek, ahududu, mavi yemis sulari ilk aklima gelenler. Internette aratirsaniz bir kaç metot bulacaksiniz. Herkes yemek yapabilir  ayni hesap “Herkes yumurta boyayabilir”. Yaklasik 20 senedir yumurta boyuyorum. eskiden sadece sogan kabugu ile boyardik. Sonra gida boyalarini kesfettim. Son 5 senedir dogal boyalari kendim uretiyorum. Hem kurabiye suslemek için hem de yumurtalar için. Ben deneyimlerime dayanarak birkaç puf noktasini paylasacagim.

yumirt2

Benim metodum: uç avuç kuru sogan kabugu , 2 yemek kasigi sirke, 500 ml su ve yumurtalar: hep beraber bir tencerede 10 dk kaynatilir. Daha onceden pisirilmis yumurta varsa elinizde kaynadiktan sonra içine koyunuz. Yumurtanin fazla kaynamamasi gerek, sari kismi yesillenmemeli. Zararli bir madde uretiyormus ! Yumurta kabugu mikroskopik resmi hiç gordunuz mu bilmiyorum. Buyutulmus hali bir elek gibi bir suru porlardan olusuyor. iç kismindaki zar dis dunya ile içi arasinda bir koruyucu islev goruyor. O porlar boyayi rahatlikla emiyor. Bu kaynatilmis suda birakin yumurtalarinizi ve sabredin. Mumkunse geceyi buzdolabinda geçirsinler. Ertesi gun suyundan çikarin suzun, kuruyunca zeytinyagi veya balmumu ile parlatin.Ayni islemi kirmizi lahana ile de yapabilirsiniz yarim lahanayi ince ince dograyin. Yine ayni islem.

Litvanya usulu çiçek ve yaprak baski yontemi: Burada dikkat edilmesi gereken yenilebilir çiçek ve yaprak kullanmaniz. Bazi çiçek ve yapraklar zehirlidir! Papatya, gul, karanfil, itir, maydanoz, dereotu, kullanailirsiniz. Yine sogan kabuklari is basinda. çiçegi pistil ve etaminlerin yer aldigi yuzu, yumurtaya gelecek sekilde yerlestirin. Ustunu islatilmis sogan kabugu ile kaplayin. Bebek kundaklar gibi sarin ve pamuk iple baglayin. Arkadasim Kubra naylon çorapla sarilan bir yontemin videosunu gondermis. Ben sogan kabugunu tercih ediyorum. Suyuna da ayrica sogan kabugu ekleyin yine bir avuç mesela. Yukaridaki gibi 10 dk kaynat bir gece beklet. Sonuç nefis dekore edilmis yumurtalar.

Bu sekilde renklendirilmis yumurtalarin uzerini renkli kalemlerle dilediginiz gibi susleyebilirsiniz. Sonra afiyetle koca bir sofra etrafinda paylasin sanat eseri yumurtalarinizi. Kaz tuyu ile kazima metodu var. Benim anlatmami bekleyemeyenler gene gidip arayip bulabilir!

yumurt1

 

 

 

Çocuklarla zehirsiz doğal boya I

Çocuklarımızın zehirlenmeden boyalarla oynamaları ve resim yapmaları mümkün. Evimizi doğal malzemelerle temizliyoruz, organik yiyecekler tüketiyor ve hatta  bazılarımız üretiyor bile. Doğaya zararımız az diye düşünebilirisiniız ancak zehir kaynakları bitmiyor. Sentetik boyalar alerjiye yol açıyor, çok küçük çocuklar çoğunu yiyor. Derimiz üzerine değen herşeyi hızla emip direk kana karışmasına yardımcı oluyor. Oyun hamurlarını çogu anne evde kendisi yapıyor sıra boyada!

Geçtiğimiz yaz Türkiye’de Istanbul Permakamp ve Kazdağları’nda Kampagidelimmibaba ile çeşitli atolyeler düzenledik. Yine devam edeceğim ancak bu arada miniklerin zehrilenmesine gönlüm razı gelmedi. Yillardir ogrendigim herseyi paylastim ‘besteninnaneleri’nde ve ‘dogakesif’te boya konusunda da paylasmaya devam.

Öncelikle çok eski bir yöntemden bahsedeceğim. Yağlı boyalar kullanılmadan önce Mısırlılar, Bizanslılar ‘Tempera’ yöntemi ile resim yapmışlar. Boticelli’nin meşhur Venüs’ün doğuşu adlı tablosu ve Pollaiuolo’nun portreleri hep tempera ile boyanmis. Bu yöntemde yumurta sarısı boya pigmentlerini bağlayıcı olarak kullanılıyor. Son derece dayanıklı bir boya elde edeceksiniz. Yüzyıllar sonra bile hala resimler sapasağlam duruyor. Oyun için olduğu kadar gerçek resimler de yapabilirsiniz.

1-Öncelikle yumurta sarısı ile beyazını birbirinden ayırın. Beyaz kısmın kalmadığından emin olun. Sonra sarı kısmının zarını bir iğne yardımıyla delin ve minik bir kavanoza akıtın.

2-Pigment olarak toprak kullanmanızı öneririm. Çocuklarla çıkacağınız bir yürüyüşte sağda solda göreceğiniz renkli topraklardan biraz alın.Kurutun ve eleyin. Bu toz haline getirilmiş toprak ile yumurta sarısını karıştırın. Akışkanlığı yağlıboya kıvamında, oynaması çok zevkli zehirsiz doğal boyanız hazır. Gerisi yaratıcılığınıza ve hayal gücünüze kaldı. Kızılderili yüzleri boyamak için de idealdir. Onerim hemen kullanmanız ama buzdolabında bir, iki gün saklayabilirisniz. Çabuk kurur ve kurduktan sonra çıkaramazsınız.

Zehirsiz,doğal, sürdürülebilir ve yüzdeyüz geri dönüşümü olan boya yapmayı öğrendiniz. Beğendiyseniz paylaşırsanız sevinirim. İyi eğlenceler…

 

 

Dogadan topladigimiz hazinelerle sanat, bitki kurutma ve tohumun kisa hikayesi

 

 

12509715_10153490793189209_5941256062029196572_n

Sizde benim gibi yillardir dogadan yolunuza çikan tohumlar, tuyler, dallar, yosunlar, egreltiotlari, bitkiler, taslar , deniz yosunlari topluyorsaniz evin içi bir sure sonra cadi kazanina donusecektir. Bir sabah uyandiginizda onlarin fisiltisini duyarsiniz🙂 Donustur beni, kullan beni. Elinize aldiginizda kurumus tohumlara hayranlikla bakarsiniz, renkler, formlar sonsuz çesitlilikte. Kimi tohumlari korumak için sarmis sarmalamis ama ustte delikler birakmis salladiginizda çingirak gibi ses çikarir ve o deliklerden tohumlari dagitir. Kimi sert pular gelistirmis onlarin içine saklanmis sincaplarin en sevdikleri. Kimi tohumu semsert bir zirjla kaplamis. Iste oblarin hepsini bugun kullanacagiz.

Birinci asama  bitki kurutma. Buun için bolca yuruyus ve gozlem yapmaniz onerilir. çocuklarin da en sevdigi oyundur.Oglum Leonardo boyle buyudu. çicek ve yaprak kurutmak için en basarili yontem topladiktan sonra vakit geçirmeden bir kitap arasina koyup kaloriferin uzerinde veya guneste kurutmak. Arada sayfayi degistirin. Daha profesyonelce yapmak istiyorsaniz gazete kagitlari arasina yerlestirip o kagitlari hergun degistirin. Bu durumda kitap yerine izgaralar kullanin ahsaptan yapbiliriz veya mangal izgarasi . Boylece kagitlarin arasina birden çok bitki koyabilirsiniz ve bir iple sikica baglayiniz. Bu oyunu her mevsim yapabilirsiniz ancak yapraklarin tamamen kuru oldugundan emin olun toplarken, islak olanlar çuruyebilir. Plajda bolca yosun bulabilirizsiniz ayrica goreceksiniz hayat size bolca kus tuyu hediye edecek🙂

Ikinci asama kil: Bunun için seramikçilerin kullandigi kili kullanabilirsiniz. Olmadi sagda solda bulabileceginiz guzel bir killi toprakta is gorur. Kili bir merdane yardimiyla hamur açar gibi açin. Istediginiz sekli verin veya oldugu gibi birakin. Kuruttugunuz çiçekler, yapraklar, tuylerle bir kompoziyon hazirlayip kilin uzerine bastirin. Birkaç gun hiç ellemeyin tamamne kurumasi en az 4 gunu buluyor. Iste sanat eseriniz hazir. Kirilgandir ve yagmurda birakmayin. Donusebilir bir malzemedir kirlilik yaratmaz ve yine dogaya karisir.

 

 

 

 

 

Cevizle doğal boyama

Doğal boyama simyadır. Bilgisayar ortamında sentetik boyalarla yapılan boyamaların ruhu olmaz, her seferinde aynı rengi elde edersiniz. Sentetik kumaşları yine sentetik boyalarla boyayabilirsiniz ancak doğal boya kanmaz sırrını ve rengini vermez. Doğal boyalar sadece doğal malzemeleri yün, keten, pamuk, kenevir vb boyar. Yüzyillardır kullanılan formüllerle bile her seferinde bazen gözle farkedilmeyecek kadar ton farkı olabilir. Çünkü doğal boyada işin içine bitkinin ve doğal boyayı üretenin ruhu girer. Bu yüzden simyadır ve büyülüdür. Bitkideki boyar maddeler yetiştiği yere, mevsime göre değişebildiği gibi kullanılan suya, eklenilen mordan miktarına ve kumaşın, yünün saflığına göre de ve ayrıca doğal boyaya duyulan aşk sonucu degiştirir. Bunu biraz yemek pisirmeye benzetebiliriz reçete aynı ancak kimilerinin eli daha lezzetlidir🙂 Mordanlar hakkında ayrıntılı yazı yazacağım ama özetle, mordan rengin kumaşa geçmesini ve sabitlenmesini saglar. Bazı bitkiler için mordan gerekmez, içindeki boyar madde o kadar güçlüdürki tekstili ele geçirir. Buna en iyi örnek cevizdir.

12212174_10152866734654159_1498392727_n

Cevizle boyama için mordan gerekmez. Ceviz sonbaharda olgunlaşınca halen dış kabuğu yeşilken toplanmalıdır. Kabukları mümkünse küçük parçalara ayırarak bir hafta suyun içinde fermente olmaya bırakın. Bir hafta sonunda aynı suda kısık ateşte bir saat kaynatın. Soğuyunca süzün. Boyamak istediğiniz tekstil veya yünü önce güzelce ykayıp iyice durulayın. Islakken veya kuru ise once ıslatıp, süzdüğünüz ceviz suyunun içine koyun ve tekrar ateşe, sıklıkla karıştırarak  bir saat kısık ateşte kaynasın. Altını kapatın suyunun içinde soğusun.Çıkarıp gölgede kurutun. Sonra sabunlu su ile yıkayın ancak makine kullanacaksanız hassas çamaşırlar programını kullanın. Kurutun , kumaşınız veya yününüz hazır. Uzun süre dayanan, haslık derecesi yüksek doğal boya ile boyanmış ilk ürününüzü sevgiyle, sevdiklerinizle doğaya zarar vermeden üretmenin keyfiyle kullanın.

Miktarlar: Kullanacaınız kumaşı tartın ve aynı miktarda ceviz kabuğu kullanın. Çok guzel bir kahverengi renk elde edeceksiniz. Suyu olabildiğince bol tutun.

12204790_10152866734234159_1574678427_n

Fotograflar Ântalya, Burdur sinirinda Badeagacinda yaşayan arkadaşım Meltem’e ait, bir süre önce yazıştık.Nihayetinde yaptı bu şahane örtüleri. Diğer demelerini de bekliyorum hem onun hem sizin🙂 Renginiz eksik olmasin…

 

 

 

 

Doğal boyama nedir, kavram kargaşasına son

10395825_10152980094739209_65397413310482561_n

Doğal boya, doğal boyacılık, doğal boyama, kök boya, pigment, mineral boya, toprak boya, ekolojik boya, boyar madde, bitkisel boya !  ortada tam bir kavram kargaşasi var. Gelin biraz netleştirelim.

Kök boya,aslinda bir bitkinin adı, Rubia tinctoria, Anadolu’da da yetişen kökleriyle kırmızı renk veren bir bitki. Daha önceleri kök boya denildiğinde kastedilen bitkilerle boyama ancak bu tanım yetersiz olduğundan günümüzde doğal boyama tanımı kullanılıyor. Çünkü boyamak için bitkinin kökü dışında çiçekleri, saplar, yaprakları veya kabukları kullanılabiliyor. Doğal boyama için sadece bitkiler degil bitki paraziti böcekler, deniz kabukluları, minareller ve toprak da kullanılmıştır.Ilk boyanın keşfine ilişkin spekülasyonlardan en akla yatkın olanı elinizi boyayan meyve ve sebzelerden alınan yolculuktur. Giysinizden çıkarşak için uğraştığınız şeyve lekelerini düşünün, ilk doğal boyayı keşfettiniz!  Ilk çağlarda insanlığın kendini güneşten korumak ve kamuflaj için toprağı kullarak ciltlerini boyadığı daha sonra bir takım ritueller için bu geleneğin devam ettiğini biliyoruz.

Toprak boya,topraktan elde edilen boyadir, kumas, duvar, ahşap renklendirmesinde ve güzel sanatlarda kullanılır. Günümüzde halen Afrika ve Hindistan’da tekstil ürünleri boyanmaktadır.

Mineral boya, minerallerden elde edilen pigmentlerle yapılan boyalar, tüm resim malzemeleri önceleri bu pigmentlerle elde edilmiştir.

Bitkisel boya, ile kastedilen bitkilerden elde edilmis saç boyalarıdır. Bu kısım şimdilik konumuz dışı!

Pigment, suda çozunmeyen ve saydam olmayan renk verici madde.

Boyar madde, Boyadığı materyal üzerine kimyasal bağlarla bağlanır ve mekanik yolla çıkmaz.

Mordan, Boyar maddeyi elyafa bağlayan organik veya inorganik madde. Biz ekolojik olan mordanları kullanacağız.

Ekolojik boya, ile kastedilen ekolojik olan veya su bazlı duvar boyalarıdır, çoğunlukla kaynağı dogal değil sentetiktir.

Nasıl şimdi daha iyiyiz değil mi ?

 

Hayat renktir

Başlayalım artık değil mi ?

Hayat renktir. Siyah ve beyaz renk midir tartışmaların girmeden düşünün. Dikkat çekmek için fotoğraflar ve sinemada siyah beyaz kullanılır. Renkler olmadığında  başka bir yüzyılda hissederiz veya hayal ederiz, bilimsel açıklamalar renksizdir. Bu yazıyı okuduğunuza göre sizde benim gibi renklerin peşindesiniz.

FB_IMG_1437766553854

Bu siteyle hedeflediğim iki şey var birincisi doğal boyamanın yaygınlaşması ve köklü geleneği olmasına rağmen büyük ölçüde kaybolmuş bu kültür mirasını yaymak için bu konuda öğrendiklerimi ve ikincisi olarak  kendi renklerimi   paylaşmak. Benim renklerim neler bitkiler, ağaçlar, böcekler, bahçe kuşları, mantarlar,  bitkilerin dönüşümü (kapsamı çok geniştir), bahçem, pişirdiğim yemekler, fermente gıdalar vsvs kısaca günlük hayatımı olusturan aşkla sevdiğim, kendimi adadığım, benim gerçeğim, tüm enerjimi sarf ettiğim alanlarım.

Bir tohum ekmeli balkondaki küçük saksıya, bahçeye veya boş bir toprak parçasına ve en önemlisi kalplere…

Yarın cevizle boyamayla başlayalım bakalım.

Facebook grubumuz burada https://www.facebook.com/groups/1693434944247334/